Ý nghĩa của tục cúng Ông Công Ông Táo
Trong tâm thức người Việt, bếp lửa là nơi giữ lửa cho gia đình, tượng trưng cho sự ấm no và hạnh phúc. Cúng Ông Công Ông Táo không chỉ là nghi thức tiễn đưa các vị thần về chầu trời, báo cáo việc nhà trong năm qua mà còn là dịp để con cháu bày tỏ lòng biết ơn, sự kính trọng đối với những vị thần đã che chở, bảo vệ gia đình.
Theo truyền thuyết, ngày 23 tháng Chạp là ngày Táo quân cưỡi cá chép lên thiên đình. Cá chép, biểu tượng của sự kiên trì, tài lộc và thịnh vượng, vượt vũ môn hóa rồng, đại diện cho hành trình nỗ lực và thành công.

Theo truyền thuyết, cá chép là phương tiện đưa Ông Táo về trời.
Nghi lễ cúng Ông Công Ông Táo cũng đánh dấu sự khởi đầu của Tết Nguyên Đán. Việc chuẩn bị lễ vật, dọn dẹp nhà cửa không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp để gia đình sum vầy, gắn kết tình thân sau một năm làm việc vất vả. Đây chính là nét đẹp văn hóa truyền thống cần được gìn giữ và lưu truyền.

Cúng Ông Công Ông Táo là một trong những nét văn hóa đặc trưng của Tết Việt.
Lễ vật cúng Ông Công Ông Táo

Mâm cỗ cúng Ông Công Ông Táo thường được chuẩn bị rất trang trọng.
Mâm cúng Ông Công Ông Táo tùy thuộc vào phong tục từng vùng miền và điều kiện của mỗi gia đình. Có thể là mâm cỗ mặn hoặc chay, nhưng đều phải thể hiện lòng thành kính. Tuy nhiên, một số lễ vật cơ bản thường có trong mâm cúng gồm:
- Trang phục: Mũ, áo, hia cho Ông Công Ông Táo.
- Cá chép: Cá chép sống để phóng sinh hoặc cá chép giấy, tượng trưng cho phương tiện về trời của Táo quân.
- Vàng mã: Tiền vàng, quần áo giấy để Táo quân sử dụng trên thiên đình.
- Rượu, trà, gạo, muối: Đồ lễ cơ bản trong các nghi thức cúng truyền thống.
- Trầu cau: Biểu tượng của sự may mắn, sung túc.
- Hoa tươi: Thường là hoa cúc, hoa lay ơn, hoa đồng tiền.
- Trái cây: Ngũ quả theo ngũ hành (chuối, bưởi, lê, táo, xoài).
Mâm cỗ mặn truyền thống
Mâm cỗ mặn thường bao gồm: gà luộc, chả giò, nem rán, giò lụa, thịt đông, thịt kho tàu, tôm luộc, bánh chưng, canh măng/mọc, các món xào, xôi, chè.
Mâm cỗ chay truyền thống
Mâm cỗ chay thường gồm các loại nem chay, đậu hũ chiên, các món xào chay, canh chay, xôi, chè.
Mâm cỗ cúng Ông Công Ông Táo không chỉ đơn thuần là món ăn mà còn chứa đựng lòng thành kính, tình cảm của gia chủ, thể hiện nét đẹp văn hóa tâm linh của người Việt.

Lòng thành kính và sự chuẩn bị chu đáo là điều quan trọng nhất trong lễ cúng Ông Công Ông Táo.
1. Cúng Ông Công Ông Táo vào giờ nào?
Thông thường, lễ cúng được thực hiện trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp.
2. Có cần phải phóng sinh cá chép không?
Phóng sinh cá chép là một nghi thức phổ biến, mang ý nghĩa tốt đẹp. Tuy nhiên, nếu không có điều kiện, bạn có thể sử dụng cá chép giấy.
3. Mâm cúng chay hay mặn tốt hơn?
Việc chọn mâm cúng chay hay mặn tùy thuộc vào điều kiện và quan niệm của mỗi gia đình, không có quy định cụ thể nào.
4. Sau khi cúng xong phải làm gì với đồ cúng?
Sau khi cúng xong, gia đình có thể thụ lộc, chia sẻ đồ cúng với người thân, bạn bè.
5. Ngoài cá chép, có thể dùng loại cá nào khác để cúng không?
Theo truyền thống, chỉ sử dụng cá chép để cúng Ông Công Ông Táo.